Tên miền là gì và khác website, hosting ở những chỗ nào
Tên miền là cái tên khách gõ vào trình duyệt để tới website của bạn. Bài tách rõ nó với website và hosting, giải thích vì sao chỉ thuê theo năm.
Tên miền là gì? Nói gọn: đó là cái tên người ta gõ vào trình duyệt để tới website của bạn, ví dụ bizmac.com. Nghe đơn giản. Nhưng có 3 thứ hay bị gộp làm một: tên miền, website và hosting. Gộp nhầm 3 thứ đó thì tới lúc đổi nhà cung cấp mới phát hiện mình không nắm cái quan trọng nhất. Bài này tách rõ từng cái. Và nói thẳng một điều ít ai giải thích lúc bán hàng: tên miền là thứ bạn thuê theo năm, không mua đứt.
Tên miền là gì khi đặt cạnh website và hosting
3 thứ này nằm ở 3 lớp khác nhau. Mua ở 3 nơi khác nhau cũng được. Tên miền là cái tên. Hosting là chỗ chứa dữ liệu. Website là nội dung nằm trong chỗ chứa đó.
Trả lời câu tên miền là gì bằng hình ảnh thì dễ hình dung hơn. Cứ xem như một cửa hàng. Tên miền là biển hiệu. Hosting là mặt bằng thuê. Website là hàng hoá bày bên trong. Đổi mặt bằng thì mang biển hiệu theo được. Mất biển hiệu thì khách không tìm ra cửa hàng nữa dù hàng còn nguyên. Trong 3 thứ, tên miền là cái đáng giữ chặt nhất.
Doanh nghiệp mới thường mua trọn gói cả 3 từ 1 nơi cho gọn. Không sai. Nhưng lúc đăng ký tên miền bạn nên biết mình đang mua 3 món tách rời, không phải 1 món.
Gõ tên miền vào trình duyệt thì chuyện gì xảy ra
Máy tính không hiểu chữ. Nó chỉ hiểu địa chỉ IP dạng số. Tên miền tồn tại để người đọc khỏi phải nhớ dãy số đó.
Khi khách gõ tên miền, trình duyệt hỏi hệ thống DNS xem tên này ứng với máy chủ nào. Nhận về địa chỉ IP. Rồi mới gọi tới máy chủ đó lấy website. Cả 3 bước chạy trong chưa tới 1 giây.
Cơ chế này giải thích 2 chuyện hay gặp. Thứ nhất, đổi hosting mà giữ tên miền thì chỉ cần sửa bản ghi DNS. Khách vẫn gõ đúng cái tên cũ. Thứ hai, sau khi sửa bản ghi thì không phải ai cũng thấy website mới ngay. Các máy chủ DNS trên đường truyền giữ bản ghi cũ trong bộ nhớ đệm, thường vài giờ tới 1 ngày mới cập nhật hết.
Vì sao tên miền chỉ thuê được theo năm
Không ai bán đứt tên miền cho bạn. Bạn trả phí duy trì theo chu kỳ, thường là 1 năm. Đăng ký trước nhiều năm một lần cũng được.
Hết chu kỳ mà không gia hạn thì quyền sử dụng chấm dứt. Tên miền quay về kho chung cho người khác đăng ký. Đây là luật chơi chung của cả hệ thống tên miền toàn cầu, không phải chính sách riêng của nhà cung cấp nào.
Hệ quả thực tế cho doanh nghiệp: khoản phí duy trì hàng năm là chi phí bắt buộc. Nó không nằm trong nhóm cắt được khi siết ngân sách. 1 lần quên là mất cả thương hiệu trên mạng.
Cũng vì thuê theo chu kỳ nên quên gia hạn là sự cố thật. Cách xử lý phụ thuộc việc bạn phát hiện ở chặng nào.
Không rõ tên miền công ty đang đứng tên ai
Gửi tên miền cho BizMaC, kỹ thuật tra chủ thể và ngày hết hạn rồi nói rõ bạn đang nắm những quyền gì.
Vòng đời một tên miền đi qua những chặng nào
Từ lúc hết hạn tới lúc mất hẳn, tên miền đi qua 5 chặng có tên riêng. Biết mình đang ở chặng nào thì mới biết còn cứu được không.
| Chặng | Đang xảy ra gì | Bạn còn làm được gì |
|---|---|---|
| Đang hoạt động | Tên miền chạy bình thường, còn hạn | Gia hạn bất cứ lúc nào, phí như niêm yết |
| Vừa hết hạn | Website và email thường ngừng chạy | Gia hạn với phí thường, chưa mất quyền |
| Ân hạn chuộc lại | Tên miền bị giữ lại, không ai đăng ký được | Chuộc lại được nhưng phí cao hơn hẳn phí gia hạn |
| Chờ xoá | Đếm ngược trước khi trả về kho chung | Gần như không can thiệp được nữa |
| Trả về kho chung | Ai đăng ký trước thì được | Phải tranh đăng ký lại như người mới |
Độ dài từng chặng khác nhau theo đuôi tên miền và cơ quan quản lý. Đừng lấy con số nghe được ở 1 đuôi rồi áp cho đuôi khác. Điều đáng nhớ là chặng 3 có tồn tại. Nhưng chuộc lại luôn đắt hơn gia hạn đúng hạn nhiều lần.
Ai đứng tên chủ thể tên miền
Chủ thể là tổ chức hoặc cá nhân được ghi nhận sở hữu quyền sử dụng. Đây là chỗ dễ mất quyền nhất mà lại ít người kiểm.
Nhiều doanh nghiệp trả tiền đủ 5 năm, 10 năm. Nhưng người đứng tên lại là đơn vị làm web thuê hồi đầu. 2 bên đó không mặc nhiên là một.
Hậu quả lộ ra lúc muốn đổi nhà cung cấp. Bạn không lấy được mã chuyển. Bạn không sửa được bản ghi DNS. Về mặt giấy tờ thì tên miền không phải của bạn. Cách kiểm nằm ở bài ai đang đứng tên miền của công ty bạn, làm xong trong vài phút.
Nói thẳng phần bất lợi cho người bán: kiểm chuyện này không tốn 1 đồng nào. Tra công khai được. Sai tên thì yêu cầu chuyển chủ thể là quyền của bạn.
Một địa chỉ web gồm những phần nào
Nhìn shop.bizmac.com thì thấy 3 phần. Phần .com là đuôi cấp cao nhất. Phần bizmac là tên bạn chọn và trả phí. Phần shop là phần bạn tự tạo thêm, không mất phí.
Phân biệt được 3 phần này thì bớt hẳn nhầm lẫn lúc khai báo kỹ thuật. Chi tiết từng cấp nằm ở bài tên miền cấp 1, cấp 2, cấp 3. Chuyện nên lấy đuôi nào cho doanh nghiệp Việt thì so ở bài .vn hay .com.
Câu hỏi thường gặp về tên miền
Mua tên miền rồi có website luôn chưa?
Chưa. Tên miền chỉ là 1 trong 3 thứ cần có. Muốn ra website thì cần thêm chỗ chứa dữ liệu và nội dung trang. Đăng ký xong mà chưa trỏ đi đâu thì gõ vào trình duyệt sẽ ra trang trống.
Đổi nhà cung cấp hosting có phải đổi tên miền không?
Không. Tên miền giữ nguyên, chỉ sửa bản ghi DNS trỏ sang máy chủ mới. Trong lúc DNS lan truyền, thường vài giờ tới 1 ngày, nên giữ hosting cũ chạy song song để không ai vào phải trang trống.
Tên miền hết hạn thì mất ngay lập tức à?
Không mất ngay. Sau ngày hết hạn còn 4 chặng nữa trước khi tên miền trả về kho chung, trong đó có chặng chuộc lại. Phí chuộc cao hơn phí gia hạn nhiều lần, nên gia hạn đúng hạn vẫn rẻ hơn hẳn.
Công ty trả tiền tên miền thì mặc nhiên là chủ sở hữu?
Không mặc nhiên. Quyền thuộc về bên được ghi là chủ thể trong hồ sơ đăng ký, không phải bên trả tiền. 2 bên có thể là một, cũng có thể không. Phải tra mới biết.
Ghi nhanh trước khi đăng ký
- Tên miền là gì: cái tên, 1 trong 3 thứ tách rời cùng hosting và website. Mua ở 3 nơi khác nhau cũng được.
- Bạn thuê tên miền theo chu kỳ 1 năm. Phí duy trì hàng năm là khoản bắt buộc.
- Đổi hosting không cần đổi tên miền, chỉ sửa bản ghi DNS.
- Kiểm ai đứng tên chủ thể ngay từ đầu. Đừng đợi tới lúc muốn chuyển đi mới tra.
Lưu ý: Bài viết chia kinh nghiệm chung, còn mỗi doanh nghiệp một quy mô và một cách vận hành. Muốn biết cách nào hợp với trường hợp của bạn — chọn gói nào, làm theo thứ tự nào, chi phí ra sao — chuyên viên BizMaC tư vấn và làm giúp bạn phần kỹ thuật.
Để BizMaC dựng website cho doanh nghiệp bạn
Giao diện chuẩn UX, cấu trúc chuẩn SEO, chạy mượt trên di động và dễ tự quản trị sau khi bàn giao. BizMaC làm website cho doanh nghiệp Việt từ năm 2007, đi kèm hướng dẫn vận hành chứ không bàn giao xong là hết.
