Hợp đồng SEO cần ghi rõ gì để không tranh cãi lúc nghiệm thu

Một khách hàng ký hợp đồng SEO 12 tháng. Tới tháng thứ 8, họ muốn đổi đơn vị vì không thấy báo cáo rõ ràng. Bên cũ giữ luôn tài khoản Google Analytics. Hợp đồng chỉ ghi một câu chung chung: "tối ưu thứ hạng website". Không bên nào sai luật, vì không bên nào ghi rõ điều khoản. Tranh chấp phần lớn xuất phát từ chỗ này: ký xong nhưng không ai định nghĩa rõ việc gì tính là xong.

Hợp đồng SEO cần có những điều khoản nào

Một hợp đồng SEO đầy đủ cần 5 nhóm điều khoản: phạm vi công việc theo hạng mục, bộ từ khoá và mốc đo kèm KPI, tần suất báo cáo, quyền sở hữu tài khoản đo lường, và điều kiện chấm dứt. Thiếu một nhóm là còn kẽ hở để cãi nhau lúc nghiệm thu.

Nhiều hợp đồng chỉ ghi một dòng: "cung cấp dịch vụ SEO tổng thể cho website". Không có định nghĩa chung nào cho cụm "SEO tổng thể" trong ngành, nên mỗi bên hiểu một kiểu. Bên bán hiểu là chạy đủ 4 nhóm việc: kỹ thuật, nội dung, off-page, đo lường. Bên mua hiểu đơn giản hơn: từ khoá lên Top 1. Hai cách hiểu này không khớp nhau. Hợp đồng không ghi rõ thì không ai đúng ai sai khi cãi nhau.

KPI từ khoá phải viết thế nào để đo được, không mập mờ

KPI đúng chuẩn ghi 3 phần: từ khoá cụ thể, vị trí mục tiêu, mốc thời gian đo. Ví dụ đo được: "từ khoá thiết kế website doanh nghiệp lên trang 1 Google trong 6 tháng". Câu "cải thiện thứ hạng website" thì không đo được gì cả.

Ba lỗi thường gặp khi viết KPI. Lỗi thứ nhất là ghi từ khoá quá chung, kiểu "tăng traffic tự nhiên" mà không nói tăng bao nhiêu phần trăm so với mốc nào. Lỗi thứ hai là không chốt danh sách từ khoá ngay từ đầu. Hậu quả: bên bán sau này báo cáo bằng từ khoá dễ lên, thay vì từ khoá khách thật sự cần. Lỗi thứ ba là không ghi công cụ đo. Hai bên tra thứ hạng ở hai công cụ khác nhau thì ra hai con số khác nhau, rồi cãi nhau số nào đúng.

Cách sửa không phức tạp. Phụ lục liệt kê từng từ khoá kèm vị trí hiện tại lúc ký, vị trí mục tiêu, mốc đo theo tháng thứ mấy, và công cụ đo là Google Search Console chứ không phải bên thứ ba. Đơn vị nào audit website trước rồi mới báo giá thường chốt KPI sát thực tế hơn đơn vị báo giá ngay khi chưa xem site.

Phạm vi công việc trong hợp đồng cần liệt kê hạng mục nào

Phạm vi công việc cần liệt kê theo hạng mục cụ thể, không viết chung "SEO tổng thể". Bốn nhóm thường có trong một hợp đồng đầy đủ: technical SEO trên hạ tầng, content theo search intent, off-page và entity, đo lường chuyển đổi. Hợp đồng cần ghi rõ mỗi nhóm gồm việc gì cụ thể, thay vì chỉ nêu tên nhóm.

Một hạng mục hay bị bỏ sót: ai duyệt nội dung trước khi đăng. Thiếu điều khoản này, bên SEO tự đăng bài lên website của khách mà không qua kiểm duyệt. Tới lúc phát hiện nội dung sai thông tin, bài đã lên mạng nhiều tuần. Với site vừa thiết kế website xong, phần này càng cần ghi rõ vì nội dung gốc còn ít, một bài sai lệch dễ bị để ý ngay.

Ai giữ tài khoản Google Analytics và Search Console sau khi hợp đồng kết thúc

Tài khoản Google Analytics và Search Console phải đứng tên khách hàng ngay từ ngày đầu ký hợp đồng. Đơn vị SEO chỉ nhận quyền truy cập ở vai trò cộng tác viên. Đây là điều khoản quan trọng nhất trong toàn bộ hợp đồng, vì nó quyết định khách có mất dữ liệu lịch sử khi đổi đơn vị hay không.

Thực tế phổ biến lại ngược. Đơn vị SEO tự tạo tài khoản bằng email của họ để tiện quản trị, khách hàng không có quyền chủ tài khoản. Tới lúc dừng hợp đồng, khách mất luôn dữ liệu traffic tích luỹ trong 6 tới 12 tháng. Phải bắt đầu đo lại từ 0 với đơn vị mới. Dữ liệu lịch sử này không phục hồi được nếu bên cũ không cấp lại quyền, và luật không bắt buộc họ phải cấp.

Cách phòng tránh chỉ cần một dòng trong hợp đồng: tài khoản Analytics và Search Console do khách hàng tạo và đứng tên chủ sở hữu, đơn vị SEO chỉ được cấp quyền chỉnh sửa hoặc xem trong thời gian hợp đồng còn hiệu lực. Kiểm tra việc này không khó. Mở Search Console, vào mục Cài đặt rồi Người dùng và quyền, xem ai đang là chủ sở hữu.

Nghiệm thu SEO dựa vào tiêu chí nào, không phải cảm tính

Nghiệm thu đúng cách dựa trên 3 nhóm số liệu, đối chiếu với KPI đã chốt trong phụ lục: vị trí từ khoá tại mốc đo, lượt truy cập tự nhiên lấy từ Search Console, số đầu việc kỹ thuật đã hoàn thành. Không nghiệm thu bằng cảm giác "thấy có vẻ tốt hơn".

Một điểm hay gây tranh cãi là mốc thời gian. SEO không có mốc chung cho mọi website, vì còn tuỳ mức cạnh tranh của từ khoá và tình trạng site lúc bắt đầu. Hợp đồng nên tách rõ hai loại mốc. Mốc nghiệm thu đầu việc kỹ thuật thường đo được trong 4 tới 6 tuần đầu. Mốc nghiệm thu thứ hạng thường cần 3 tới 6 tháng tuỳ độ khó từ khoá. Gộp chung hai mốc vào một câu "sau 3 tháng nghiệm thu" là nguồn tranh cãi phổ biến: đầu việc kỹ thuật đã xong từ tuần thứ 5, nhưng thứ hạng cần thêm 2 tháng mới rõ.

Bên nào đưa ra con số tháng chắc nịch trước khi audit thì nên hỏi họ căn cứ vào đâu. Một hợp đồng nghiêm túc chốt KPI sau khi đã xem tình trạng site, không chốt trước khi biết site đang ở đâu.

Điều khoản chấm dứt hợp đồng SEO cần ghi gì để tránh mất trắng

Điều khoản chấm dứt cần trả lời 3 câu hỏi: báo trước bao lâu, dữ liệu và tài khoản bàn giao gì, kết quả đã đạt có giữ nguyên hay mất theo hợp đồng. Thiếu phần này, hai bên dễ tranh cãi ngay lúc chia tay, đúng lúc quan hệ đang căng nhất.

Kết quả SEO không biến mất ngay khi ngừng hợp đồng. Cấu trúc kỹ thuật, nội dung và backlink đã dựng vẫn còn nguyên trên website. Đối thủ vẫn tiếp tục chạy. Website của khách đứng yên. Thứ hạng trôi dần theo thời gian nếu làm đúng cách trắng mũ. Đây là khác biệt so với SEO dùng thủ thuật: site dùng mũ đen bị phát hiện thì rớt hạng ngay lập tức, site làm đúng chuẩn chỉ trôi từ từ.

Hợp đồng nên ghi rõ danh sách bàn giao khi chấm dứt: quyền chủ sở hữu Analytics và Search Console, danh sách backlink đã xây kèm nguồn, danh sách bài viết đã đăng, báo cáo tổng kết công việc trong toàn bộ thời gian hợp đồng. Thiếu danh sách này, khách chuyển sang đơn vị mới phải dò lại từ đầu xem đơn vị cũ đã làm những gì.

Câu hỏi thường gặp về hợp đồng SEO

Điều cần nhớ trước khi đặt bút ký

• KPI phải ghi đủ 3 phần: từ khoá, vị trí mục tiêu, mốc thời gian đo
• Phạm vi công việc liệt kê theo hạng mục cụ thể, không viết chung "SEO tổng thể"
• Tài khoản Analytics và Search Console phải đứng tên khách hàng ngay từ đầu
• Tách riêng mốc nghiệm thu kỹ thuật, 4 tới 6 tuần, và mốc nghiệm thu thứ hạng, 3 tới 6 tháng
• Điều khoản chấm dứt phải ghi rõ danh sách bàn giao: tài khoản, backlink, nội dung, báo cáo tổng kết