Thuật ngữ tên miền và SSL: 8 từ doanh nghiệp cần biết
Hợp đồng và email nhà đăng ký đầy từ chuyên môn không ai giải thích. Bài giải nghĩa 8 thuật ngữ tên miền và SSL hay gặp nhất, kèm chỗ thường hiểu lệch.
Email của nhà đăng ký dùng cả chục từ mà người mua hiếm khi được giải thích: chủ thể, nameserver, EPP, CSR. Không hiểu thì bạn ký mà không biết mình cam kết gì. Hoặc gửi nhầm thứ khi được yêu cầu. Tám thuật ngữ tên miền và SSL dưới đây là bộ tối thiểu, đủ đọc trôi mọi email từ nhà đăng ký.
Vì sao thuật ngữ tên miền và SSL hay bị hiểu lệch
Phần lớn từ trong nhóm này là thuật ngữ kỹ thuật dịch một nửa. "Nhà đăng ký" nghe như bên bán, thực ra là vai được cơ quan quản lý công nhận. "Chủ thể" nghe như thủ tục, thực ra là người có quyền. Hiểu lệch một từ là hiểu lệch cả quan hệ.
Tám từ chia hai nhóm. 5 từ đầu thuộc phần tên miền, gặp khi xem trang dịch vụ tên miền hoặc đọc hồ sơ. 3 từ sau thuộc phần chứng chỉ, gặp lúc mua và cài SSL.
Đọc bảng là đủ dùng cho hầu hết trường hợp. Phần chi tiết dành cho lúc cần đối chiếu với một email cụ thể.
Bảng tra nhanh 8 thuật ngữ
Bảng dưới xếp cả 8 từ theo cùng hệ quy chiếu: nghĩa gọn một dòng, và gặp ở khâu nào. Cột cuối ghi chỗ hay nhầm nhất.
| # | Thuật ngữ | Nghĩa gọn | Gặp ở khâu nào | Hay nhầm với |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Nhà đăng ký tên miền | Đơn vị được công nhận để nhận hồ sơ đăng ký | Lúc chọn nơi mua | Cơ quan quản lý |
| 2 | Chủ thể tên miền | Cá nhân hay tổ chức đứng tên, có quyền với tên miền | Lúc khai hồ sơ | Người thanh toán |
| 3 | Nameserver | Máy chủ trả lời tên miền này trỏ đi đâu | Lúc trỏ web, email | Bản ghi DNS |
| 4 | Mã EPP | Chuỗi xác nhận quyền chuyển tên miền | Lúc đổi nhà đăng ký | Mật khẩu tài khoản |
| 5 | Khoá chuyển nhượng | Trạng thái chặn tên miền bị chuyển đi | Lúc chuẩn bị chuyển | Tên miền bị tạm ngừng |
| 6 | Mã CSR | Yêu cầu ký chứng chỉ, sinh trên máy chủ | Lúc đặt mua SSL | Chứng chỉ SSL |
| 7 | Tổ chức phát hành chứng chỉ | Bên trình duyệt tin sẵn, đứng ra ký | Lúc chọn gói SSL | Nơi bán |
| 8 | Thời gian ân hạn | Khoảng sau hết hạn mà tên miền còn cứu được | Lúc gia hạn trễ | Thời hạn sử dụng |
Tám thuật ngữ tên miền và SSL, giải nghĩa từng từ
Xếp theo thứ tự gặp trong vòng đời một tên miền: mua, khai hồ sơ, trỏ dịch vụ, chuyển đi, rồi tới phần chứng chỉ.
1 Nhà đăng ký tên miền
Gặp khi: chọn nơi mua, hoặc đọc dòng "registrar" trong kết quả tra cứu.
Đơn vị được cơ quan quản lý công nhận để nhận hồ sơ và thực hiện đăng ký. Tên miền .vn thuộc VNNIC quản lý. Tên miền quốc tế thuộc ICANN. BizMaC giữ vai nhà đăng ký: làm dịch vụ đăng ký và gia hạn, không phải bên cấp phát.
2 Chủ thể tên miền
Gặp khi: khai bản đăng ký, hoặc đối chiếu hồ sơ trước một thủ tục.
Cá nhân hoặc tổ chức đứng tên và có quyền với tên miền. Đây là trường quan trọng nhất trong hồ sơ. Ai trả tiền không quyết định điều gì. Với tên miền .vn, hồ sơ chủ thể phải xác thực danh tính trong 3 ngày kể từ ngày đăng ký.
3 Nameserver
Gặp khi: trỏ tên miền về hosting mới, hoặc chuyển email sang bên khác.
Máy chủ trả lời câu hỏi "tên miền này trỏ đi đâu". Mỗi tên miền dùng 1 cặp nameserver và tương ứng 1 vùng DNS. Đổi nameserver là đổi nơi giữ toàn bộ bản ghi. Đổi bản ghi DNS thì chỉ động vào 1 mục trong đó.
Nhận email từ nhà đăng ký mà không rõ họ hỏi gì?
Gửi tên miền cần hỏi, BizMaC đối chiếu hồ sơ chủ thể và trạng thái thật rồi trả lời đúng trường hợp của bạn.
4 Mã EPP
Gặp khi: chuyển tên miền sang nhà đăng ký khác. Tên tiếng Anh là Authentication Code.
Chuỗi ký tự do nhà đăng ký hiện tại cấp, chứng minh bạn có quyền chuyển tên miền. Không phải mật khẩu đăng nhập. Mỗi lần chuyển cần 1 mã hợp lệ tại thời điểm đó. Nhà đăng ký mới nhập mã này để nhận tên miền về.
5 Khoá chuyển nhượng
Gặp khi: thấy trạng thái transfer lock trong kết quả tra cứu.
Trạng thái chặn tên miền bị chuyển sang nơi khác. Mặc định bật, và đó là chuyện tốt. Kẻ lấy được thông tin của bạn cũng không chuyển tên miền đi được. Muốn chuyển thật thì chủ thể tự mở khoá trong trang quản lý.
6 Mã CSR
Gặp khi: đặt mua chứng chỉ SSL và được yêu cầu gửi CSR.
Yêu cầu ký chứng chỉ, sinh trên chính máy chủ sẽ chạy website. Chứa 3 thứ: tên miền, thông tin tổ chức, khoá công khai. Khoá riêng đi kèm nằm lại trên máy chủ, không gửi đi đâu. Tổ chức phát hành ký lên CSR để tạo thành chứng chỉ.
7 Tổ chức phát hành chứng chỉ
Gặp khi: so sánh gói SSL, hoặc đọc dòng "issued by" trong chứng chỉ.
Tên tiếng Anh là Certificate Authority. Trình duyệt mang sẵn danh sách các tổ chức này, và chỉ tin chứng chỉ truy được về danh sách đó. Đây là lý do chứng chỉ tự tạo luôn bị cảnh báo, dù mã hoá 256-bit vẫn chạy đủ.
8 Thời gian ân hạn
Gặp khi: tên miền đã qua ngày hết hạn mà chưa gia hạn kịp.
Khoảng thời gian sau ngày hết hạn mà tên miền chưa mở cho người khác đăng ký. Trong khoảng này dịch vụ đã ngừng, nhưng quyền vẫn thuộc chủ thể cũ. Quy định buộc gia hạn trước 10 ngày kể từ ngày hết hạn. Qua giai đoạn ân hạn thì tên miền bị thu hồi và mở tự do.
Ba cặp từ hay bị dùng lẫn nhau
Ba cặp dưới gây nhầm nhiều nhất khi trao đổi với kỹ thuật. Phân biệt được là bớt 1 vòng hỏi lại.
- Nameserver và bản ghi DNS. Nameserver giữ sổ. Bản ghi là từng dòng trong sổ
- Mã EPP và khoá chuyển nhượng. Mã là chìa, khoá là cửa. Có chìa mà cửa chưa mở thì vẫn kẹt
- CSR và chứng chỉ. CSR là đơn xin, chứng chỉ là thứ cấp ra sau khi đơn được ký
Hai nhóm từ này gắn nhau ở khâu vận hành. Chứng chỉ cấp cho tên miền, rồi cài lên máy chủ giữ website. Web chạy trên gói hosting Linux thì sinh CSR và cài chứng chỉ đều làm trong panel, không cần dòng lệnh.
Câu hỏi thường gặp về thuật ngữ tên miền và SSL
Nhà đăng ký và nhà cung cấp hosting có phải một không
Không nhất thiết. Một đơn vị làm cả hai vai được, như BizMaC. Tên miền và hosting là hai dịch vụ tách rời, đặt hai nơi vẫn chạy, chỉ cần trỏ đúng.
Người thanh toán có phải chủ thể tên miền không
Không. Ai đứng ở trường chủ thể mới là người có quyền. Kế toán trả tiền, agency trả hộ hay giám đốc quẹt thẻ cá nhân đều không đổi được điều này.
CSR gửi qua email có an toàn không
An toàn. CSR chỉ chứa khoá công khai và thông tin tên miền, không chứa khoá riêng. Thứ phải giữ kín là khoá riêng nằm trên máy chủ, không bao giờ gửi đi.
Chứng chỉ hết hạn có bị mất giống tên miền không
Khác nhau. Chứng chỉ hết hạn thì website báo lỗi bảo mật, mua bản mới là xong. Tên miền hết hạn thì có thể bị người khác đăng ký mất.
Ghi nhanh
- Nhà đăng ký làm dịch vụ, cơ quan quản lý mới là bên đặt luật
- Chủ thể là người có quyền, không phải người trả tiền
- Nameserver giữ sổ, bản ghi DNS là từng dòng trong sổ
- Mã EPP là chìa, khoá chuyển nhượng là cửa, cần cả hai
- CSR là đơn xin ký, khoá riêng luôn ở lại máy chủ
- Trình duyệt chỉ tin chứng chỉ truy được về danh sách tổ chức phát hành có sẵn
- Ân hạn là khoảng còn cứu được, nhưng dịch vụ đã ngừng từ trước đó
Lưu ý: Bài viết chia kinh nghiệm chung, còn mỗi doanh nghiệp một quy mô và một cách vận hành. Muốn biết cách nào hợp với trường hợp của bạn — chọn gói nào, làm theo thứ tự nào, chi phí ra sao — chuyên viên BizMaC tư vấn và làm giúp bạn phần kỹ thuật.
Để BizMaC dựng website cho doanh nghiệp bạn
Giao diện chuẩn UX, cấu trúc chuẩn SEO, chạy mượt trên di động và dễ tự quản trị sau khi bàn giao. BizMaC làm website cho doanh nghiệp Việt từ năm 2007, đi kèm hướng dẫn vận hành chứ không bàn giao xong là hết.
