Bản ghi DNS cần biết khi quản trị website doanh nghiệp

Một website chạy được là nhờ bản ghi DNS trỏ đúng tên miền tới đúng nơi: đúng máy chủ web, đúng máy chủ email, đúng dịch vụ xác minh quyền sở hữu. Quản trị viên không cần thuộc lòng lý thuyết mạng, nhưng khi website không vào được, email gửi đi không tới nơi, hoặc Google Search Console báo chưa xác minh được tên miền, việc đầu tiên cần mở là bảng bản ghi trong trang quản lý tên miền. Bài này gắn từng loại bản ghi với một việc cụ thể người quản trị hay phải làm, kèm bảng so sánh và thời gian chờ trước khi thay đổi có hiệu lực.

Bản ghi DNS là gì trong quản trị website

Một bản ghi là dòng dữ liệu lưu trên máy chủ tên miền, quy định tên miền hoặc tên miền phụ trỏ tới địa chỉ IP nào, máy chủ nào, hoặc chứa thông tin xác minh gì. Mỗi bản ghi có bốn phần cố định: loại bản ghi, tên, giá trị trỏ tới và TTL, tức thời gian bản ghi được các máy chủ trung gian lưu tạm trước khi cập nhật lại.

Muốn xem bản ghi đang có, bạn vào trang quản lý tên miền BizMaC nếu tên miền đăng ký tại đây, hoặc trang quản trị domain của nhà cung cấp đang giữ tên miền, mục thường gọi là DNS Management hoặc Zone Editor. Năm loại bản ghi dưới đây là những loại một quản trị viên website gặp thường xuyên nhất.

Bản ghi A trỏ tên miền về máy chủ nào

Bản ghi A trỏ trực tiếp tên miền tới một địa chỉ IPv4 của máy chủ, không qua trung gian. Đây là bản ghi quản trị viên sửa nhiều nhất, vì mỗi lần đổi hosting hoặc chuyển dịch vụ về nhà cung cấp mới, địa chỉ IP máy chủ đổi thì bản ghi A phải cập nhật theo, không thì tên miền vẫn trỏ về máy chủ cũ.

Ví dụ thực tế: chuyển website sang một gói hosting mới, bạn nhận địa chỉ IP máy chủ mới, vào trang quản lý DNS của tên miền, sửa giá trị bản ghi A cũ thành IP mới. Website vẫn chạy ở nơi cũ cho tới khi bản ghi cập nhật xong trên phần lớn hệ thống DNS toàn cầu, đây là lý do cần hạ TTL trước, nói kỹ ở phần thời gian chờ bên dưới.

Bản ghi CNAME khác bản ghi A ở chỗ nào

Bản ghi CNAME trỏ một tên miền phụ tới một tên miền khác thay vì tới địa chỉ IP trực tiếp. Khi đích thay đổi IP, CNAME tự theo vì nó chỉ lưu tên, không lưu số. Đây là lý do các dịch vụ như CDN hay nền tảng landing page thường yêu cầu trỏ CNAME thay vì bản ghi A.

Việc cụ thể: gắn tên miền phụ shop.tencongty.vn cho nền tảng bán hàng ngoài, hoặc blog.tencongty.vn cho một nền tảng viết bài riêng. Một tên đã gắn CNAME thì không được gắn thêm bản ghi khác cùng tên đó, đặt sai chỗ này thì tên miền phụ không phân giải được.

Bản ghi MX quyết định email chạy về đâu

Bản ghi MX (Mail Exchange) chỉ định máy chủ nào nhận email gửi tới địa chỉ @tên miền, kèm một số ưu tiên: số càng nhỏ mức ưu tiên nhận thư càng cao. Đây là bản ghi bắt buộc phải sửa khi đổi nhà cung cấp email, không sửa thì thư vẫn được gửi tới máy chủ cũ dù bạn đã ngừng dùng nơi đó.

Việc cụ thể: doanh nghiệp đang dùng email miễn phí chuyển sang dịch vụ email doanh nghiệp BizMaC phải sửa bản ghi MX trỏ về máy chủ mail mới, đồng thời giữ MX cũ chạy song song vài ngày để thư đang trên đường đi không bị thất lạc, trước khi gỡ hẳn bản ghi cũ.

Bản ghi TXT dùng để xác minh và chống giả mạo email

Bản ghi TXT lưu một chuỗi văn bản tùy ý gắn với tên miền, không trỏ đi đâu cả. Công dụng phổ biến nhất với quản trị viên là xác minh quyền sở hữu tên miền cho Google Search Console, Google Workspace hoặc một dịch vụ mới, và khai báo SPF để chống giả mạo gửi mail dưới tên miền công ty.

Việc cụ thể: mỗi lần thêm domain vào một dịch vụ yêu cầu xác minh, hệ thống đưa ra một chuỗi TXT, bạn dán đúng chuỗi đó vào bản ghi TXT của tên miền là xong, không cần cài gì lên máy chủ. Với email, bản ghi TXT khai báo SPF liệt kê những máy chủ được phép gửi thư dưới tên miền, DKIM và DMARC cũng đặt dưới dạng TXT, đủ cả ba mới chống giả mạo hiệu quả.

Bản ghi DNS mất bao lâu để có hiệu lực

Một bản ghi sau khi sửa không có hiệu lực ngay trên toàn mạng, vì các máy chủ DNS trung gian còn giữ bản ghi cũ trong bộ nhớ đệm theo thời gian TTL đã đặt. TTL càng thấp, bản ghi mới càng sớm thay thế bản ghi cũ ở khắp nơi, nhưng đặt TTL quá thấp trong lúc vận hành bình thường lại làm tăng số lượt truy vấn DNS không cần thiết.

Theo tài liệu kỹ thuật DNS của VNNIC, TTL cho bản ghi A và CNAME thường đặt mặc định 3.600 giây, tức một giờ, trong vận hành ổn định. Tài liệu hướng dẫn của ICANN cũng lưu ý một bản ghi có thể mất tới 48 giờ để cập nhật xong trên toàn bộ hệ thống máy chủ tên miền toàn cầu, nếu TTL cũ vẫn đang đặt cao. Đây chính là lý do đổi máy chủ thì nên hạ TTL xuống trước, chứ không đổi bản ghi rồi mới lo TTL:

1. Từ 24 – 48 giờ trước khi đổi máy chủ, hạ TTL của bản ghi A hoặc CNAME liên quan xuống mức thấp, ví dụ 300 giây.
2. Đợi hết thời gian TTL cũ để các máy chủ DNS trung gian nạp lại theo TTL mới, ngắn hơn.
3. Đổi giá trị bản ghi sang máy chủ mới, gần như toàn hệ thống cập nhật trong vài phút nhờ TTL đã hạ thấp từ trước.
4. Sau khi mọi thứ ổn định, đặt TTL trở lại mức bình thường như 3.600 giây để giảm tải truy vấn DNS.

Bỏ qua bước hạ TTL là nguyên nhân phổ biến khiến một số khách vẫn thấy website cũ trong khi người khác đã thấy bản mới, có thể kéo dài cả ngày. Cách làm từng bước khi đổi hẳn nơi lưu trữ nằm trong bài cách trỏ tên miền về hosting.

Câu hỏi thường gặp về bản ghi DNS

Đưa vào việc thế nào cho suôn

Trước khi đổi bất cứ điều gì, chụp lại bảng bản ghi hiện tại của tên miền, để có gì sai còn biết đường quay lại. Đổi từng bản ghi một, không đổi hàng loạt cùng lúc, và luôn hạ TTL trước một ngày nếu biết trước sắp đổi máy chủ hoặc nhà cung cấp email. Với bản ghi TXT dùng cho SPF, DKIM, DMARC hay xác minh cho một bảng giá chứng chỉ SSL BizMaC, dán đúng chuỗi hệ thống yêu cầu, sai một ký tự là xác minh thất bại.

Tên miền đang đăng ký và gia hạn tên miền ở bất kỳ nhà cung cấp nào cũng cấu hình được các bản ghi này, miễn nơi đó cho toàn quyền quản lý DNS. Việc còn lại chỉ là nhớ đúng bản ghi nào làm việc gì, và chừa đủ thời gian để thay đổi lan ra toàn hệ thống trước khi kết luận có lỗi. Từng loại bản ghi dùng vào tình huống nào, xem bài bản ghi A, CNAME, MX, TXT dùng lúc nào.